Gelir Kaçağı ve ERP Veri Sözlüğü

Bu sözlük nasıl kullanılır?

Terimler alfabetik sıradadır. İngilizce kökenli kavramlarda yaygın Türkçe karşılığı kullanılmış, İngilizcesi parantez içinde verilmiştir. Her terimin kendi bağlantısı vardır, tek bir tanımı paylaşabilirsiniz. Konunun bütünü için gelir kaçağı rehberi ve ana veri kalitesi sayfalarına bakabilirsiniz.

Veri Sağlık Raporu ile Başlayın

Terimleri bilmek ilk adımdır. Bunların kendi verinizde size neye mal olduğunu görmek ise bir sonraki. Kendi verileriniz için Veri Sağlık Raporu isteyin ya da bir demo planlayın, size bir görüşmede birlikte gösterelim.

Terimler

Altın Kayıt (Golden Record)

ana kayıt, survivor record

Mükerrer kayıtlar birleştirildikten sonra kalan, güvenilen tek kayıt. Her alan için eşleşen kartlardaki en doğru değeri taşır.

Ana Veri

master data

Cari kartlar, stok kartları, fiyat listeleri ve ödeme vadeleri gibi işletmenin sürekli kullandığı temel kayıtlar. Her fatura satırı değerlerini ana veriden alır. Ayrıntılar için ana veri kalitesi.

Ba-Bs Formları

Form Ba, Form Bs

Aynı kişi veya kurumla belirlenen tutarın üzerindeki mal ve hizmet alışlarının (Form Ba) ve satışlarının (Form Bs) aylık olarak GİB'e bildirildiği formlar. Karşı tarafın formlarıyla uyuşmazlıklar çoğu zaman mutabakat ve cari kart sorunlarına işaret eder.

Cari Hesap

cari, cari kart

Bir müşteri veya tedarikçiyle olan alacak ve borçların izlendiği hesap. Cari kart, ERP'de bu hesabın arkasındaki ana kayıttır ve kod, unvan, VKN veya TCKN, adres ve vade bilgisini taşır.

Cep Fiyatı (Pocket Price)

net net fiyat

Fatura üzerindeki ve fatura dışındaki tüm indirimler, ciro primleri, vade maliyeti ve nakliye düşüldükten sonra satıştan gerçekte kalan tutar. Fiyat şelalesinin son basamağıdır.

Ciro Primi (Rebate)

hacim primi, rebate

Bir dönemin sonunda, genellikle müşterinin alım hacmine göre verilen indirim veya prim. Hedefe ulaşılmadığı halde ödenen ciro primi bir kaçaktır.

Credit Note (Alacak Dekontu)

credit memo

Uluslararası uygulamada satıcının daha önce faturaladığı tutarı azaltmak için düzenlediği belge. Türkiye'de mal iadeleri genellikle alıcının düzenlediği iade faturasıyla belgelenir. Orijinal satıştan yüksek tutarlı bir alacak kaydı tipik bir kaçaktır.

Defter-i Kebir

büyük defter, general ledger

Tüm işlemlerin hesap bazında kaydedildiği muhasebe defteri. Gelir kaçakları genellikle daha önce, fatura satırında başlar ve defter-i kebirde yalnızca daha düşük gelir olarak görünür.

DSO (Ortalama Tahsilat Süresi)

Days Sales Outstanding

Alacakların ortalama kaç günde tahsil edildiğini gösteren ölçü. Genellikle ticari alacakların dönem satışlarına bölünüp dönemdeki gün sayısıyla çarpılmasıyla hesaplanır. Politikadan sapan vadeler DSO'yu yükseltir.

e-Arşiv Fatura

e-Arşiv

e-Fatura sistemine kayıtlı olmayan alıcılara, örneğin nihai tüketicilere ve kayıtlı olmayan işletmelere düzenlenen elektronik fatura. UBL-TR formatında oluşturulur, GİB'e raporlanır ve alıcıya elektronik ortamda veya kâğıt olarak iletilir.

e-Fatura

e-invoice

GİB'in e-Fatura sistemine kayıtlı iki mükellef arasında UBL-TR formatında gönderilen elektronik fatura. Müşterinin kayıtlı olup olmaması e-Fatura mı e-Arşiv mi düzenleneceğini belirler, bu yüzden bu bilgi cari kartta güncel tutulmalıdır.

Fiyat Farkı Faturası

price difference invoice

Anlaşılan fiyat sonradan değiştiğinde, örneğin zam veya endeks maddesi nedeniyle, aradaki fark için KDV ile birlikte düzenlenen fatura. Anlaşılıp hiç kesilmeyen fiyat farkı faturaları sık görülen bir kaçaktır.

Fiyat Listesi

price list

Ürün veya hizmetlerin belirli bir yürürlük tarihinden itibaren geçerli standart fiyatları. Yüklenen ama her cariye atanmayan yeni liste, eski fiyattan fatura kesilmesine yol açar.

Fiyat Şelalesi (Price Waterfall)

price waterfall

Liste fiyatının fatura üzerindeki iskontolar ve fatura dışındaki ciro primi, vade gibi kalemlerle adım adım cep fiyatına nasıl indiğini gösteren döküm. Marjın nerede kaçtığını görünür kılar.

Gecikme Faizi

temerrüt faizi, late payment interest

Müşteri vadesinden sonra ödediğinde sözleşme veya kanun gereği işleyen faiz. Uygulamada çoğu zaman vade farkı faturasıyla talep edilir, kesilmediğinde gelir kaçağıdır.

Gelir Kaçağı

revenue leakage

Şirketin hak ettiği halde faturalamadığı veya tahsil etmediği gelir. Sözleşme altında kesilen fiyatlar, geç uygulanan zamlar, politika üstü iskontolar ve kesilmeyen vade farkları tipik örneklerdir. Ayrıntılar gelir kaçağı rehberinde.

GİB (Gelir İdaresi Başkanlığı)

Revenue Administration

Hazine ve Maliye Bakanlığı'na bağlı vergi idaresi. Vergi tahsilatını ve e-Fatura, e-Arşiv Fatura gibi e-belge sistemlerini yürütür.

İade Faturası

return invoice

Mal iadesinde alıcının satıcıya düzenlediği fatura. Orijinal satış tutarının üzerinde alacaklandırılan iadeler bilinen bir kaçak türüdür.

İskonto

indirim, discount

Fatura satırında oran veya tutar olarak gösterilen ya da sonradan verilen fiyat indirimi. Türk ERP dışa aktarımlarında genellikle İskonto 1, İskonto 2, İskonto 3 gibi art arda uygulanan alanlar olarak görünür.

İskonto Kaçağı

discount leakage

Politika sınırını aşan, üst üste binen veya süresi bittiği halde uygulanmaya devam eden iskontolar yüzünden kaybedilen gelir. Ayrıntılar fiyat ve iskonto kaçağı sayfasında.

İskonto Politikası

discount policy

Hangi iskontoların, hangi orana kadar, hangi müşteri segmentlerine ve kimin onayıyla verilebileceğini belirleyen yazılı kurallar. Net bir politika yoksa hangi iskontonun fazla cömert olduğunu kimse söyleyemez.

KVKK

6698 sayılı Kanun

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve yaygın kullanımda Kişisel Verileri Koruma Kurumu. Cari kartlarda özellikle TCKN ile kayıtlı şahıs müşterilerin verilerini ilgilendirir.

Mutabakat

cari hesap mutabakatı, reconciliation

Karşı tarafla bakiyelerin teyit edilmesi, örneğin müşterinin açık bakiyesinde uzlaşılması veya Ba-Bs formlarının eşleştirilmesi. Mükerrer cari kartlar bakiyeyi böldüğü için mutabakatı yavaşlatır.

Mükerrer Kayıt Temizliği

deduplication, mükerrer cari birleştirme

Aynı gerçek firmayı ifade eden kayıtları bulup tek kayıtta birleştirme. Cari kartlarda amaç tek müşteri için tek kayıttır, böylece vade, iskonto ve bakiye birden çok koda bölünmez.

Sözleşme Fiyatı

contract price

Belirli bir müşteriyle sözleşmede anlaşılan ve genel fiyat listesinin yerine geçen fiyat. Sözleşme fiyatının altında kesilen fatura satırları sık görülen bir fiyat kaçağıdır.

TCKN (T.C. Kimlik Numarası)

Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarası

Türk vatandaşlarının 11 haneli kimlik numarası, şahıs firmaları dahil vergi işlemlerinde vergi kimlik numarası olarak da kullanılır. İlk hanesi 0 olamaz, son iki hanesi kontrol hanesidir.

Tevkifat (KDV Tevkifatı)

KDV tevkifatı, tevkifatlı fatura

KDV Kanunu kapsamında belirli işlemlerde alıcının faturadaki KDV'nin belirli bir kısmını, örneğin işlem türüne göre 5/10 veya 9/10'unu, satıcıya ödemeyip doğrudan vergi dairesine beyan edip ödemesi. Satıcı yalnızca kalan KDV'yi tahsil eder, bu yüzden faturadaki tevkifat oranı işlem türüyle uyumlu olmalıdır.

UBL-TR

Universal Business Language

UBL 2.1 XML standardının Türkiye için uyarlanmış hali, e-Fatura, e-Arşiv Fatura ve diğer e-belgelerde kullanılır. Yapılandırılmış alanları sayesinde fatura satırı verisi kâğıt veya PDF faturalara göre çok daha kolay kontrol edilir.

Vade Farkı

late payment charge

Anlaşılan vadeden sonra ödeyen ya da vadeli alım yapan müşteriye faturalanan ve KDV'ye tabi tutar. Hak edildiği halde kesilmeyen vade farkı en sık görülen kaçaklardan biridir.

Veri Kalitesi Boyutları

eksiksizlik, geçerlilik, tekillik, tutarlılık, güncellik, doğruluk

Verinin güvenilir olup olmadığını değerlendirmek için kullanılan özellikler. Yaygın altı boyut eksiksizlik, geçerlilik, tekillik, tutarlılık, güncellik ve doğruluktur.

Veri Sahibi

data owner

Bir veri alanının doğru değerine ve kimin değiştirebileceğine karar veren, ondan hesap veren iş yöneticisi. Örneğin ödeme vadelerinin sahibi kredi ve tahsilat birimidir.

Veri Sorumlusu (Data Steward)

veri yöneticisi, data steward

Bir veri alanının günlük kalitesinden sorumlu, sahibin kurallarını uygulayan ve kayıtları düzelten kişi. KVKK'daki "veri sorumlusu" ise kişisel verilerin işlenmesinden sorumlu gerçek veya tüzel kişiyi ifade eder ve farklı bir kavramdır.

Veri Yönetişimi

data governance

Her veri alanının sahibinin kim olduğu, hangi kurala uyması gerektiği ve istisnaların nasıl onaylandığına dair kararlar bütünü. Finansta faturadaki tutarı değiştiren alanlara odaklanır. Ayrıntılar veri yönetişimi sayfasında.

VKN (Vergi Kimlik Numarası)

vergi numarası

GİB'in tüzel kişilere ve diğer mükelleflere verdiği 10 haneli numara, son hanesi kontrol hanesidir. Cari kartta eksik veya hatalı VKN, e-Fatura sürecini aksatır ve mükerrer carileri gizler.

Sık Sorulan Sorular